Woonkamer met haard inrichten rond de schouw

De as bepaalt alles

Trek in gedachten een loodrechte lijn vanuit het midden van de vuurmond de kamer in. Die lijn is de as. Alles wat symmetrisch is bedoeld, hangt eraan: de spiegel of het schilderij boven de mantel, de twee lampen op de mantel, de zitbank recht ertegenover. Een tafel of bank die drie centimeter uit de as staat, valt onmiddellijk op, ook al kan niemand benoemen waarom.

Alles wat asymmetrisch is bedoeld, zet u er juist duidelijk buiten. Half uit de as is de enige stand die niet werkt. Datzelfde principe van een enkel duidelijk zwaartepunt komt terug bij elke indeling van de woonkamer.

Zitopstelling op de juiste afstand

Twee tot tweeënhalve meter tussen de vuurmond en de voorrand van de bank is de afstand waarop de warmte prettig is en het beeld van het vuur nog vult. Dichterbij wordt het in de winter te warm om lang te zitten; verder weg verliest het vuur zijn functie als zwaartepunt en wordt het decor.

• Bank recht tegenover de haard, op twee tot tweeënhalve meter.
• Twee fauteuils schuin op het vuur, niet evenwijdig aan de bank.
• Salontafel laag genoeg om over het blad heen het vuur te zien.
• Geen hoge kast in de as: die blokkeert de zichtlijn.

De nissen naast de schouw

Bij bijna elke gemetselde schouw zitten links en rechts nissen die ondieper zijn dan de mantel. De rustigste oplossing is inbouwkasten die exact even diep zijn als de mantel, zodat de hele wand één vlak wordt. Onderin dicht voor opberging, bovenin open voor boeken: die verdeling houdt de wand licht.

Schilder de kasten in de kleur van de wand, niet in de kleur van de schouw. De schouw mag het enige afwijkende materiaal in het vlak zijn. Wie in een kleine kamer werkt, vindt dezelfde redenering terug bij het verbouwen van een kleine woonkamer.

De schoorsteenmantel aankleden

Een mantel is een smalle plank, en smalle planken vragen om weinig objecten van verschillende hoogte. Drie tot vijf stuks is het maximum: iets hoogs aan één kant, iets breeds in het midden, iets laags aan de andere kant. Laat minstens een derde van de plank leeg, anders wordt het rommelig zodra er ook vuur brandt.

Boven de mantel hangt bij voorkeur één ding. Een spiegel verdubbelt het licht van het raam ertegenover; een groot doek werkt als rustpunt. Een televisie boven de haard is technisch mogelijk maar vraagt een kijkhoek die hoger ligt dan prettig is, en de warmte van de rookgassen is niet in het voordeel van de apparatuur.

Licht rond het vuur

Alle lichtbronnen rond de haard horen dimbaar te zijn, want het vuur zelf varieert voortdurend in sterkte. Vast licht naast wisselend vuurlicht ziet er altijd verkeerd uit. Voor een uitwerking van hetzelfde uitgangspunt in materiaal en toon is er het stuk over de houten woning van binnen.

Warmte, tocht en de plaats van de zitgroep

Een open haard trekt lucht aan uit de kamer en voert die door het rookkanaal af. Dat betekent koude toevoerlucht langs kieren, en juist die luchtstroom loopt vaak over de vloer richting de haard. Wie de zitgroep pal in die stroom zet, heeft warme voeten aan de vuurzijde en koude enkels aan de andere kant. Een gesloten toestel met een eigen luchttoevoer van buiten lost dat op en verandert bovendien het rendement aanzienlijk.

Houd bij de plaatsing van de bank rekening met het seizoen waarin de kamer het meest wordt gebruikt. Een zitopstelling die in januari perfect is, kan in juli te dicht op een koud gat staan. Een fauteuil die verrijdbaar is, geeft dan de speling die de bank niet heeft, zonder dat de as van de kamer verandert.